Okul Fobisi

Okul Fobisi

OKUL KORKUSU

Okula başlamak çocuğun hayatındaki en önemli kilometre taşlarından biridir. Okula başlamasıyla çocuk zihinsel,bedensel ve bilişsel bir olgunluğa ulaşmış olur.

Okul reddi ya da okul korkusu;çocuğun kuvvetli bir endişe ile okula gitmek istememesi ve okula karşı ilgisiz, isteksiz olmasıdır(Yavuzer, 2007). Okula gelmeden hemen önce, gelir gelmez ya da daha evden ayrılmadan ağlamalar, hırçınlıklar başlayabilir.

Özellikle okula başlanılan ilk birkaç gün olması normaldir. Ancak bu süre aşılmışsa, artık bir sorun var demektir. Okul korkusunun altında “ayrılma korkusu” vardır. Çocuk evden ve ebeveynlerinden ayrılmaktan korkar ve okula karşı sebepsiz bir kaygı duyar. Okula gitmek istememe nedeni sorulduğunda, bariz bir sebep söyleyemez. Çünkü yaşadığı kaygıyı ifade edemez.

Genellikle okula gitmesine yakın çocuk, başının ya da karının ağrıdığını söyleyebilir. Midesi  bulanır hatta bazen kusar. Ağlama nöbetleri başlayabilir, hırçınlaşabilir. Anne- baba, “evde kalabilirsin” deyince de bu belirtilerin geçtiği görülür. Ertesi gün okul zamanı yine bu belirtiler başlayacaktır. Bazı çocuklarda sadece pazartesi günleri de görülebilmektedir. Bütün bir hafta sonunu ailesiyle beraber geçiren kimi çocuklar için pazartesi günü okula gitmek; zor bir süreç olabilmektedir.

Genellikle 6-11 yaş arası görülen okul korkusu daha küçük yaş gruplarında da görülebilmektedir. Zamanında çözülemezse ileride kronikleşme ihtimali vardır. Okul reddi; başka psikolojik problemlere de yol açar ya da katkıda bulunur. Okul korkusu olan çocukların eğitim hayatlarının da sorunlu geçtiği belirtilmektedir. Çocukluk döneminde yaşanan okul reddi-okul korkusu ayrılık anksiyetesi başta olmak üzere özgül fobi, yaygın anksiyete bozukluğu,sosyal fobi,majör depresyon ve uyum bozukluğu ile ilişkili olabilmektedir(Özcan& Kılıç& Aysen&2006).

Okula başlayacak olan çocuğun yaşamında önemli bir değişiklik olmuşsa bu da okul korkusuna yol açabilir. Örneğin:yeni bir kardeş doğumu, göç, boşanma, haciz, sevdiği birinin ölümü vs. bu korkuyu yaşayan çocukların önce ev içi dinamiklerini göz önünde tutmak gerekmektedir.

Belli bir yaşa kadar hep evde oturmuş, her şeyi anneyle yapmış bir çocuğun dışarıdaki dünyayı tehtidkar algılaması normaldir. Okul korkusu yaşayan çocuklar, özellikle annelerine çok bağlıdırlar. Bu ailelerde ilişkiler, genelde bağımlılık düzeyindedir. Çoğunlukla evde, ayrılık kaygısını” bilmeden besleyen” bir anne vardır.

Anne genellikle endişeli ve kaygılı ve müdahele edici bir annedir. Bu ailelerde bireyler; yalnızken kendilerine ya da ailenin diğer fertlerine bir şey olacağı korkusu yaşarlar. Yapılan çalışmalarda okul korkusu olan çocukların %50sinin kaygılı ebeveynlere sahip oldukları görülmüştür.(Özcan& Kılıç& Aysen&2006).

Çocuk merkezli ailelerin çocuklarında da okul fobisi fazlaca görülmektedir. Çocuğun her istediğinin yapılması yanlıştır. Evde egemenliğin kendisin de olduğunu anlayan bir çocuk bunu sonuna kadar kullanacaktır. Okul gitmemek için çeşitli bahanelere sığınacaktır.

Neler Yapılabilir?

  • Çocuğu okul öncesi eğitime göndermek önemlidir. Okul öncesi eğitime giden çocukların ilerideki yaşamlarında daha başarılı olduğu, daha iyi sosyalleşebildikleri ve daha az okul korkusu yaşadıkları bilinmektedir. 7 yaş okula başlamak için gerçekten geç bir yaştır.
  • Çocuğunuzun evde bir takım sorumlukları kazanmış olması gerekmektedir. Küçük işler verilerek sorumluluk duygusu kazanmaları sağlanmalıdır. Örneğim sofra hazırlamaya yardım etmek vb.
  • “Dışarısı kötü” deyip evde oturtmak yerine arkadaş kazanmasına izin vermek, akran ilişkilerini desteklemek gerekir.
  • Okul başlamadan okulu gidip gezmek, okul malzemelerini birlikte seçmek çocuğun motivasyonunu arttırır.
  • Evde okul hakkında olumlu konuşmalar yapılmalıdır.
  • Çocuğunuzla okul kokusu hakkında konuşun. “Ne var korkacak” demek yerine “demek korkuyorsun” deyip duygularını anladığınızı gösterin.
  • Kaygı bulaşıcıdır. Eğer siz kaygılarınızı belli ediyorsanız çocuk da böyle hissedecektir. Ebeveynler olarak kendinizi bir öz eleştiriye tabi tutmanız önemlidir.
  • Tatlı sert olun ama okula gidileceği konusunda kesin kararlı davranın; “hadi bugüncük bir şey olmaz”ların arkası kesilmeyecektir.
  • Çocuk içeri girmek istemese de okulun bahçesine mutlaka götürülmelidir.
  • İlk günler sınıfta oturmanız gerekirse, kademeli olarak sınıftan sandalyenizi uzaklaştırın.
  • Çocuğu suçlamayın, küçük düşürücü konuşmalar yapmayın. Okula neden gidilmesi gerektiği anlatın.
  • Çocuğa aşırı toleranslı davranan anneanneler, babaanneler varsa, onlarla konuşup ortak bir disiplin anlayışı geliştirmenin öneminden bahsedin. Sizin izin vermediğiniz bir şeye, onlarda izin vermemelidirler.
  • Her günün sonunda çocuğunuzla okulda neler yaptığı hakkında konuşun.
  • Soruna çözüm bulamıyorsanız bir çocuk psikiyatristen yardım alın.

KAYNAKLAR

  • Ö.Özcan&B.Günay Kılıç&A.Aysev, Türk Psikiyatri Dergisi(2006 ) Okul Korkusu Olan Çocukların Ana-Babalarında Ruhsal Bozukluklar;     17(3) Syf:173-180
  • Yavuzer, Haluk(2007). Çocuk Psikolojisi, İstanbul:Remzi Kitapevi